Đã có thuốc trị bệnh hồ tiêu chết nhanh

Không biết tự bao giờ, hễ cứ nhắc đến bệnh tiêu chết nhanh là có ngay mệnh đề phụ - không có thuốc trị, vô phương cứu chữa. Thế nhưng thực tế đang xảy ra ở Cẩm Mỹ (Đồng Nai) lại không phải vậy.

Một lô hồ tiêu 0,8 ha, năm ngoái anh Nguyễn Vui ở ấp 3, xã Lâm San, huyện Cẩm Mỹ, tỉnh Đồng Nai thu được 4,8 tấn. Thế nhưng năm nay, cả lô bỗng rũ lá. Nghe bạn bè và người bán thuốc BVTV chỉ, anh chạy mua thuốc Mocap về đổ gốc, mua Aliet về phun lá, mua sun phát đồng về bôi thân, nhưng tất cả đều chẳng ăn thua. 80% hồ tiêu của anh bị chết vì bệnh thối gốc rễ… Cuộc sống gia đình từ trước đến nay nhờ hồ tiêu mà nuôi 3 con ăn học của anh đang có nguy cơ trắng tay.

Đâu chỉ có anh Vui, đâu chỉ có Lâm San mà cả huyện Cẩm Mỹ đi đâu cũng nghe râm ran chuyện tiêu chết. Với 2.500 ha, so với cao su, điều thì diện tích tiêu không phải lớn nhưng lại chiếm tỷ lệ không nhỏ trong cơ cấu thu nhập, năm ngoái cây tiêu đã mang về cho người dân Cẩm Mỹ hơn 120 tỷ từ bán hạt tiêu. Và hy vọng năm nay sẽ đạt 150 tỷ nhờ lên giá. Trong 13 xã của Cẩm Mỹ thì Lâm San có diện tích lớn nhất, là nơi thích hợp với cây tiêu và cũng là nơi có năng suất cao nhất, trong lúc năng suất bình quân của toàn huyện đạt 1,8 T/ha thì Lâm San lên tới 2,8 T/ha, bởi vậy khi có hơn 150 ha trong tổng số 590 ha tiêu của xã này bỗng như có ai dội nước sôi vào đã tạo nên cơn sốc nhốn nháo cho cả xã. Ông Nguyễn Mạnh Hồi, ấp 4 Lâm San có 1,4 ha tiêu đã chết 45 gốc và lây lan rất nhanh. Ông Hồi bất lực nói với cán bộ khuyến nông - Đừng có động viên tôi kiểu rứa. Tôi cũng nghe nhiều, bệnh ni do nấm phy tốp không có thuốc trị, người ta hiến xác còn được huống chi mấy gốc tiêu, thôi thì tiêu đấy, các anh chị muốn làm gì thì làm. Tuy dỗi vậy nhưng ông vẫn cùng cán bộ khuyến nông huyện và cán bộ kỹ thuật của Cty Donatechno, công ty có sản phẩm Agri-fos 400 chọn ra 30 gốc tiêu nơi trũng nhất của vườn đang có dấu hiệu "đi" hàng loạt để thí nghiệm.

Cùng với ông Hồi, ông Trương Đình Bá cũng có vườn tiêu đang chết. Ông Bá cho biết, các triệu chứng xuất hiện vào cuối mùa mưa, nhưng phải đến đầu tháng 12 mới bộc phát "đi" hàng loạt. Ông Bá cũng chọn 30 gốc tiêu gần vườn điều, nơi tiếp giáp với những cây tiêu đang héo rũ. Trong 30 cây của ông Bá có 1 gốc bắt đầu héo, 2 gốc bắt đầu vàng lá, 1 gốc đã chết 2 dây, còn lại chưa có biểu hiện nhưng theo ông Bá thì chỉ 10 ngày sau sẽ chết như những cây đã chết trước đó. Cả ông Hồi và ông Bá đều tự tiến hành thí nghiệm của mình theo hướng dẫn của cán bộ kỹ thuật Cty Donatechno, chia làm 3 lần xử lý, mỗi lần cách nhau 10 ngày theo cách vừa phun qua lá, vừa đổ vào gốc.

Sau 40 ngày, kết quả bất ngờ ngoài sự mong đợi. 30 gốc tiêu của ông Hồi chỉ có 5 gốc chết, còn lại 25 gốc vẫn phát triển bình thường, lá vẫn xanh và quả vẫn no. Theo ông Hồi, 5 gốc chết là 5 gốc mà ông thử chỉ phun lá mà không đổ thuốc vào gốc. Trong lúc đó, số tiêu còn lại không xử lý thuốc tiếp tục chết thêm hơn 40 gốc nữa. Tại vườn ông Bá, chỉ có 2 gốc bị chết, 28 gốc còn lại đều có dấu hiệu bệnh chựng lại sau đó hồi phục bình thường, nhiều cây đã bắt đầu đâm chồi mới. Gốc tiêu đã chết 2 dây vẫn chỉ 2 dây chết, 2 dây còn lại vẫn xanh tươi.Số tiêu còn lại không xử lý thuốc tiếp tục chết. Không chờ cán bộ kỹ thuật đánh giá kết quả, ông Bá tự mua 29 lít thuốc Agri-fos 400 để kịp cứu vườn tiêu. Hôm 24/1, hơn 100 nông dân của huyện Cẩm Mỹ đã vui mừng khôn xiết khi tận mắt chứng kiến vườn tiêu của anh Bá kĩu kịt quả và không chết thêm một dây tiêu nào khác Ông Nguyễn Đình Hùng, Phó Chủ tịch UBND huyện Cẩm Mỹ cho biết, lãnh đạo huyện rất lo lắng và bồn chồn về dịch bệnh chết nhanh trên tiêu, toàn huyện đã có hơn 600 ha bị chết, gây tổn thất không nhỏ cho bà con nông dân và huyện đã chủ động cùng với Cty Donatechno tiến hành các thí nghiệm trên. Agrifos 400 trị được bệnh chết nhanh trên tiêu là quá rõ, vấn đề còn lại là khi đã trị dứt được bệnh thì cần có quy trình kỹ thuật canh tác chặt chẽ để đảm bảo cho các vườn tiêu không tái nhiễm. TS Nguyễn Văn Hòa, Trưởng Bộ môn BVTV của Viện NC Cây ăn quả miền Nam, chuyên gia về nấm Phytopthora cho biết Agri-fos 400 là loại thuốc đặc trị nấm Phytophthora, thực tế 5 năm qua cho thấy thuốc có hiệu quả rất cao trong việc phòng và trị các bệnh thối rễ, thối trái, xì mủ trên cây sầu riêng và chắc chắn cũng sẽ có hiệu quả cao với những cây trồng khác khi bị nấm bệnh Phytopthora tấn công. Riêng về cây tiêu, ngoài việc sử dụng Agri-fos 400 để ngừa cần chú ý tạo môi trường thuận lợi cho các nấm có ích đối kháng với nấm Phytopthora phát triển bằng cách không lạm dụng phân hóa học, sử dụng nhiều phân hữu cơ hoai mục (tốt nhất có trộn 30% phân gà), hoặc phân vi sinh có chủng nấm Trichoderma. Cần thiết kế hệ thống thoát nước tốt để chống nước chảy tràn, dư độ ẩm trong mùa mưa.

- AGRI-FOS 400 có hoạt chất là Phosphorous acid, xuất xứ từ Úc, là loại thuốc đặc trị nấm Phytophthora. Theo Quyết định số 23/2002/QĐ/BNN ngày 26/32002 của Bộ NN-PTNT, Agrifos 400 được đặc cách sử dụng tại VN để trừ bệnh thối rễ trên cây sầu riêng theo cách bơm thuốc trực tiếp vào bó mạch của cây.

- Agri-fos 400 do Cty Phát triển công nghệ sinh học (DONOTechno) nhập khẩu và phân phối tại VN.

- Để trừ bệnh chết nhanh cho hồ tiêu theo khuyến cáo của nhà phân phối, chia làm 3 lần, cách nhau 10 ngày. Lần 1: Lấy 5 ml thuốc pha 4 lít nước tưới gốc + 40 ml thuốc pha 10 lít nước phun lá; lần 2: Lặp lại lần 1; lần 3: Lặp lại tưới gốc, riêng phun lá cần kết hợp với phân bón lá giàu vi lượng để cây tiêu chóng phục hồi.

Nuôi gà sao, lãi 25 triệu/tháng

Gà sao xuất hiện trên địa bàn được người dân ở tổ 15 (thị trấn Vị Xuyên, huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà Giang) gọi là “chim trời”. Dân càng nghi ngờ hiệu quả từ mô hình nuôi gà sao thả vườn của gia đình chị Nguyễn Thị Oanh. Họ nhắc nhở nhau, cứ từ từ để xem thế nào, nó bay hết thì mất cả chì lẫn chài.

Được sự hỗ trợ của Trạm Khuyến nông huyện, tháng 5/2009, chị Oanh về tận Bắc Giang để mua 1.000 con gà sao với giá 40 triệu đồng. Qua hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc gà, chị trồng 1.000m² cỏ VA06. Người dân tò mò đến xem gà, thấy dáng vẻ lạ lẫm, nghe tiếng kêu như chim, họ cười ầm lên rồi kháo nhau, lạ thật, nhà này nuôi chim trời mà mong làm giàu. Chồng đi làm thuê, chị Oanh hàng ngày ngoài chăm lo cho 2 con ăn học thì thực hiện việc chăm sóc đàn gà theo đúng hướng dẫn kỹ thuật. Chị cho biết, giống gà này dễ nuôi, còn dân dã hơn cả gà ta. Gà sao ngoài ăn ngô, ăn thóc hạt còn “ngốn” một lượng lớn cỏ. 1.000 m² cỏ VA06 mới trồng không đủ cho gà ăn. Chị Oanh phải lên rừng chặt chuối về thái ra cho chúng ăn. Ăn tạp vậy nhưng gà sao lại có sức đề kháng đặc biệt, hầu như chúng không mắc bệnh tật gì cả. Qua 4 tháng nuôi gà, cho đến lúc xuất chuồng, đàn gà 1.000 con của chị Oanh chỉ chết 7 con nhưng nguyên nhân lại không phải do bệnh mà do chúng bị kẹt chuồng. Gà sao có chất lượng thịt đặc biệt thơm ngon nên bán được giá và nhanh chóng được nhiều người tìm mua. Bà chủ vườn “chim trời” bán vèo trong mấy ngày hết gần 900 con gà. Chị giữ lại 100 con để nhân giống. Chị hạch toán, qua 4 tháng chăn thả, gà có trọng lượng bình quân 1,8 kg, giá bán 100 ngàn đồng/kg. Nếu bán cả đàn thì tổng thu đạt xấp xỉ 180 triệu, trừ đi tiền mua giống, tiền thức ăn và tiền thuốc phòng bệnh thì số lãi đạt tới 100 triệu đồng. Trung bình mỗi tháng số lãi là 25 triệu đồng. Từ nguồn thu nhập trên, chị đã mạnh dạn bàn với chồng tiếo tục xây dựng trại nuôi lợn rừng với quy mô 18 con.

Mô hình nuôi gà sao thả vườn hiệu quả của gia đình chị Oanh đã được người nông dân ở nhiều địa phương trong tỉnh Hà Giang tìm về tham quan. Chị Oanh cho biết, có người ở tận Mèo Vạc, Bắc Mê cũng tìm về, ban đầu thì hỏi, sau cứ nhất nhất, khăng khăng đòi bán cho mấy đôi để mang về nuôi lấy giống. Gà sao chỉ đẻ trứng từ tháng 2 đến tháng 8 hàng năm. Với 100 gà đẻ trứng hiện nay, chị đã tính tới việc đầu tư lò ấp trứng để nhân giống. Trước mắt, trong vụ nuôi tới, chị đã đăng ký với Trung tâm giống gia cầm Thuỵ Phương đặt mua 2.000 gà giống. Bà Cao Thị Thêm (Phó trạm trưởng Trạm Khuyến nông huyện Vị Xuyên) cho rằng, hiệu quả mô hình nuôi gà sao thả vườn của gia đình chị Oanh có giá trị lan toả rất lớn, Trạm Khuyến nông huyện coi đây là mô hình điểm để nhân diện trên địa bàn.

Đa dạng hoá cây lâu năm trong vườn cà phê

Huyện Cư M’Gar (Đắk Lắk) đã nhân rộng hàng ngàn ha các mô hình đa dạng hoá các loại cây trồng lâu năm trong vườn cà phê vối mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn nhiều lần so với trồng thuần cà phê trên cùng một đơn vị diện tích. Đây cũng là địa phương có phong trào thực hiện đa dạng hoá cây trồng trong vườn cà phê khá nhất tỉnh.

Trồng xen sầu riêng trong vườn cà phê. Ảnh minh họa

Cư M’Gar là một trong những vùng cà phê trọng điểm của tỉnh Đắk Lắk, với diện tích trên 30.000 ha. Sau khi tham quan, học tập, bà con nông dân các dân tộc đã mạnh dạn đầu tư vốn mua các giống cây ăn quả chất lượng cao như: bơ sáp ghép, sầu riêng cơm vàng hạt lép, cam sành, quít đường hoặc trồng xen cây hồ tiêu trong vườn cà phê.
Theo UBND huyện Cư M’Gar cho biết, cứ mỗi ha cà phê vối đã đi vào kinh doanh cho thu hoạch, trồng xen từ 160 đến 280 cây tiêu leo trụ sống hay 370 cây tiêu leo trụ chết thì mỗi năm ngoài năng suất cà phê ổn định (2,8 đến 3 tấn cà phê nhân) còn thu thêm từ 1 tấn tiêu đen trở lên.
Trồng xen cây sầu riêng với mật độ 90 cây/ ha, sau khi cây sầu riêng đưa vào kinh doanh cho thu hoạch, mỗi năm các hộ gia đình cũng thu nhập thêm từ 20 triệu đồng trở lên. Hiện nay, nhiều hộ gia đình đồng bào các dân tộc trồng cà phê ở các xã Quảng Hiệp, Ea H’đing, thị trấn Quảng Phú, Ea Pốk đã có hàng ngàn ha cà phê được trồng xen các loại cây ăn quả lâu năm chất lượng cao mỗi năm cho thu nhập thêm hàng chục triệu đồng.
Gia đình anh Nguyễn Văn Hùng ở thôn 2A, xã Ea M’Nang trồng xen 80 cây bơ sáp trong 1 ha cà phê kinh doanh. Sau 3 năm, mỗi cây bơ sáp cho thu hoạch từ 800.000 đến 1 triệu đồng, trong khi đó, năng suất cà phê vẫn ổn định 3 tấn cà phê nhân/ha. Niên vụ cà phê 2009-2010, gia đình anh có tổng thu nhập gần 144 triệu đồng, trong đó, bơ sáp cho thu hoạch được gần 75 triệu đồng. Anh Hồ Văn Sỹ, thị trấn Ea Pốk cũng trồng xen 160 cây tiêu leo lên cây lồng mức trong vườn cà phê, bước đầu cũng cho thu hoạch được gần 50 triệu đồng, chưa tính 3 tấn cà phê nhân…
Phần lớn các loại cây ăn quả lâu năm trồng trong vườn cà phê tuy ít được đầu tư chăm sóc nhưng vẫn mang lại hiệu quả kinh tế cao. Đặc biệt, các mô hình trồng xen các loại cây ăn quả lâu năm, tiêu trong vườn cà phê đều giảm được số lần cũng như lượng nước tưới cho cây cà phê. Cụ thể, mùa khô năm nay, nắng nóng kéo dài, khốc liệt, nhưng các mô hình đa dạng hoá cây trồng trong vườn cà phê chỉ tưới nước từ 3-4 đợt, trong khi đó, diện tích cà phê trồng thuần phải tưới 5 đến 6 đợt.
Theo Thạc sỹ Nguyễn Thị Tuyết (Viện Khoa học Kỹ thuật Nông- lâm nghiệp Tây Nguyên), việc đa dạng hoá cây trồng trên cùng một đơn vị diện tích cà phê ở huyện Cư M’Gar cũng có nghĩa là đa dạng sản phẩm , giúp cho bà con nông dân tránh được thua lỗ trong trường hợp độc canh một loại cây trồng, nhất là trong thời điểm như hiện nay khi giá cà phê nhân đang rơi xuống thấp.
Mặt khác, đã dạng hoá cây lâu năm trong vườn cà phê còn có tác dụng tốt đến việc điều hoà điều kiện tiểu khí hậu vườn cây, tăng độ ẩm, giảm nhiệt độ cần thiết góp phần vào việc gìn giữ cân bằng môi trường sinh thái, giúp cây phát triển thuận lợi, tăng lợi nhuận cho bà con nông dân các dân tộc.

Qui trình lên men hạt ca cao

Trên thị trường tiêu thụ ca cao hiện nay, người trồng ca cao có thể bán các sản phẩm ca cao dưới dạng trái ca cao tươi hoặc hạt ca cao khô đã lên men. Tùy thuộc vào giá cả của thị trường, kỹ năng sơ chế, điều kiện cơ sở vật chất,… người trồng ca cao tự lựa chọn các sản phẩm ca cao để bán sao cho có hiệu quả nhất. Trong nội dung của bài viết này, xin giới thiệu cùng bà con qui trình lên men hạt ca cao. Với hy vọng sẽ cùng chung sức với bà con có được những hạt ca cao lên men chất lượng cao và làm nên những mùa bội thu.

1- THU HOẠCH TRÁI.

Thu hoạch trái 02 tuần/lần hoặc ít hơn. Chọn trái chín (trái vừa chuyển sang màu vàng hoặc màu đỏ cam) và thuần thục (75%) để thu hoạch. Tránh để trái quá chín vì hạt có thể nảy mầm. Không hái những trái còn xanh.

2- PHÂN LOẠI TRÁI:

Phân theo giống và độ chín. Loại bỏ trái bị sâu bệnh.

3- TRỮ TRÁI:

Trái được trữ 09 ngày trong rổ/thúng hoặc khung bằng tre hay gỗ, để nơi khô ráo, tránh nắng, mưa và nguồn nước. Nên có tấm phủ để che mưa và nắng.

4- TÁCH HẠT:

Trái tươi sau trữ phải được tách ra để lấy hạt. Sử dụng dao cắt bằng thép cùn để tách trái bằng cách tách từng phần vỏ ra. Hoặc dùng dao thép cùn bổ nhẹ và đều xung quanh trái ngay tại đoạn giữa của thân trái, xong dùng tay bẻ đôi trái. Sau đó, tách hạt ra khỏi lõi. Loại bỏ những hạt bị cắt hoặc bị tổn thương do cắt trái ca cao nếu không sẽ bị hỏng khi lên men và sấy. Không cắt trái hoặc đập vỡ trái.

5- Ủ HẠT (LÊN MEN):

a- Hình thức ủ:
Có nhiều cách ủ: ủ đống, ủ thúng nan và ủ thùng. Nhưng tốt nhất là ủ thúng nan và ủ thùng.
b- Dụng cụ ủ:
Khối lượng hạt ca cao sẽ quyết định kích cỡ và loại bao bì dùng để ủ lên men.
* Từ 1 – 20 kg, sử dụng thúng nan, lá chuối và bao đay.
* Từ 20 – 1.000 kg, sử dụng các thùng lên men bằng gỗ có kích thước 1,0 x 0,8 x 0,5 m, có đục các lỗ thoát nước ở dưới đáy, xung quanh thùng và bao đay.
c- Cách ủ:
* Đối với thúng nan: Lót một lớp lá chuối quanh thúng nan, nếu lá chuối dày cần thiết phải xoi lỗ để nước dễ thoát khỏi thúng; đổ đầy hạt; đậy kín thúng lại bằng lá chuối hoặc bao đay. Ban ngày nên đặt thúng dưới ánh nắng mặt trời và tránh mưa.
* Đối với thùng: Đổ đầy hạt ca cao vào thùng và phủ kín bằng bao đay. Chiều sâu của khối hạt nên tương ứng với chiều rộng của thùng dùng để lên men. Chiều sâu của khối hạt ca cao trong thùng không được vượt quá 40 cm. Tránh dàn trải hạt ca cao.

6- ĐẢO TRỘN KHỐI HẠT:

Hạt phải được đảo trộn định kỳ sau 48 giờ (02 ngày) và sau 96 giờ (04 ngày) sau khi ủ với bất kỳ ủ thúng hay ủ thùng. Quá trình lên men tốt nhất là khi nhiệt độ của khối hạt đạt từ mức 450 – 480C. Sau khi đảo trộn lần đầu tiên, nhiệt độ thường tăng cao. Có thể, sử dụng nhiệt kế để kiểm tra nhiệt độ của khối hạt hàng ngày vào buổi sáng sớm và chiều tối. Trong khi đảo cần đảm bảo không khí thâm nhập vào hỗn hợp lên men.

7- THỜI GIAN Ủ:

Nên kéo dài 06 ngày. Cách kiểm kết quả ủ: thông thường, sau 06 ngày có thể quan sát thấy lớp vỏ lụa chuyển màu nâu và nhiệt độ ở mức 450 – 480C bắt đầu giảm dần. Đối với những mẻ lên men nhỏ (thúng nan) thì nên kiểm tra mùi lên men vào ngày thứ 05. Nếu vẫn còn mùi chua thì có thể để lên men thêm 01 ngày nữa. Mặt khác, nếu không còn mùi chua và vỏ hạt đã rất sẫm thì nên đem phơi ngay.
Hạt sau khi lên men không cần phải rửa vì sẽ làm vỏ mỏng, dòn dễ vỡ và tạo điều kiện cho nấm mốc phát triển.

8- LÀM KHÔ HẠT (PHƠI HẠT):

Có 02 cách làm khô hạt: phơi và sấy. Nhưng phơi hạt là cách làm tốt nhất và phù hợp với điều kiện nông hộ.
Hạt sau khi lên men phải được phơi khô ngay để độ ẩm của hạt từ 60% xuống đạt 7,5%. Nếu ẩm độ của hạt lớn hơn 8% nấm mốc dễ phát triển, ngược lại nếu hạt quá khô, ẩm độ nhỏ hơn 7%, hạt sẽ dòn và dễ vỡ.
Cách phơi: Trải hạt đều trên sàn, nong, nia; đặt ở nơi có ánh sánh tốt hoặc đặt trên dàn phơi cao cách mặt đất để tránh lẫn đất và thông thoáng. Nên phơi hạt từ 1– 2 lớp để đảo trộn hạt thường xuyên và đảm bảo khô đồng đều. Thời gian phơi từ 05 – 10 ngày. Không đốt gỗ hoặc vỏ dừa để sất vì hạt sẽ nhiễm mùi.

9- TỒN TRỮ HẠT:

Hạt khô phải được trữ ở nơi thông thoáng, khô ráo, cách mặt đất và an toàn.

10- ĐỊA ĐIỂM LÊN MEN:

Địa điểm lên men luôn luôn phải được sạch sẽ, tránh mưa và nắng.

Kinh nghiệm về kỹ thuật trồng chuối cho năng suất cao

Cây chuối có tên khoa học là Musa sapientum L., thuộc họ Musaceae. Chuối là loại cây ăn quả nhiệt đới, ngắn ngày, dễ trồng và cho sản lượng khá cao, trung bình có thể đạt năng suất 20-30 tấn/ha. Hiện nay, trên thế giới, nước đạt năng suất chuối cao nhất là Goatemala 100 tấn/ha. Chuối có giá trị kinh tế khá lớn và là mặt hàng xuất khẩu của nhiều nước.

Ở nước ta, khí hậu bốn mùa đều phù hợp cho chuối phát triển, từ Bắc đến Nam, đồng bằng cũng như miền núi, ở đâu và mùa nào cũng có chuối. Chuối đối với người Việt Nam là rau, là quả, là lương thực, thực phẩm. Sản lượng chuối ở ta hàng năm cũng khá, ngoài việc tiêu thụ nội địa, chúng ta còn xuất khẩu một lượng khá lớn. Tuy vậy, so với nhiều nước xuất khẩu chuối thì năng suất trồng chuối nước ta còn thấp. Vì vậy, việc giúp bà con nông dân nắm được những kinh nghiệm trong kỹ thuật trồng chuối, nhằm nâng cao năng suất là hết sức cần thiết.

* Điều kiện sinh thái của cây chuối:

- Nhu cầu về nhiệt độ: Chuối sinh trưởng và phát triển thuận lợi trong phạm vi 25-35⁰C. Khi nhiệt độ giảm đến 10⁰C thì quả chuối nhỏ, phẩm chất kém, sinh trưởng chậm. Chuối sợ rét và sương muối, khi gặp sương muối kéo dài lá chuối sẽ xám lại và héo khô. Như vậy, ở nước ta, nhất là các tỉnh miền Nam, Nam Trung bộ, bình quân nhiệt độ hàng năm lớn hơn 24⁰C, nên có lượng nhiệt rất tốt cho chuối phát triển.

- Nhu cầu về nước: Hàm lượng nước trong các bộ phận cây chuối rất cao, trong thân già 92,4%, trong rễ 96%, trong lá 82,6% và trong quả 96%. Độ bốc hơi của lá rất lớn, dưới ánh nắng mặt trời, sức tiêu hao nước của chuối từ 40-50mg/dm²/phút. Với giống chuối tiêu lùn, cần từ 15-20 lít nước/ngày tuỳ theo trời râm hay trời nắng. Chú ý vào mùa đông ở nước ta thường khô hanh, ít mưa nên cần có biện pháp tưới ẩm để cung cấp đủ nước cho chuối.

- Nhu cầu về ánh sáng: Chuối có khả năng thích ứng trong phạm vi cường độ ánh sáng tương đối rộng. Cho nên lượng ánh sáng ở điều kiện nước ta cũng cho phép cây chuối sinh trưởng và phát triển tốt.

Ảnh: www.quangngai.gov.vn

* Nên trồng chuối từ loại chồi nào:

Hình thức nhân giống chuối chủ yếu là nhân giống vô tính. Người ta thường dùng loại chồi con để trồng. Chồi con được hình thành từ những mầm ngủ mọc trên thân ngầm của chuối, thường có 2 loại chồi con: chồi con đuôi chiên và chồi con lá rộng. Theo nhiều kinh nghiệm, loại chồi con đuôi chiên được sử dụng trồng tốt nhất. Nó được sinh ra khoảng tháng 4 đến tháng 6. Trong điều kiện đầy đủ ánh sáng, nhiệt độ thích hợp, loại chồi non này sinh ra rất nhanh, tốc độ sinh trưởng rất mạnh. Chồi này rất sung sức, khi trồng mau bén rễ, tốc độ hồi sinh nhanh, sinh trưởng mạnh và mau ra buồng, sản lượng cao.

Ngoài chồi con, ở một số nơi đã chọn củ chuối (thân ngầm) để nhân giống, ở nước ta chưa áp dụng nhiều nhưng ở Trung Quốc, các nước châu Phi, châu Mỹ đã áp dụng nhiều phương pháp trồng bằng củ chuối. Theo họ, phương pháp này có lợi ở những mặt: dễ vận chuyển, con giống mọc ra từ củ tương đối đồng đều nên khi trồng dễ chăm sóc và thu hoạch, hệ số nhân giống cũng tương đối cao vì khi ta bổ một củ ra đem trồng có thể đạt được từ 4 đến 6 cây con.

* Yêu cầu về loại đất trồng chuối:

Chuối là loại cây dễ trồng, yêu cầu về đất không quá nghiêm khắc. Tốt nhất đối với chuối là đất thịt nhẹ, đất pha cát, đất phù sa (tốt hơn cả), đất thoáng có cấu tượng tốt và độ xốp cao. Về hóa tính đất, chuối rất cần các chất khoáng trong đất như N, P, K, Ca, Mg, trong đó hai yếu tố chính là N và K. Kết quả phân tích hàm lượng các chất khoáng trong giống chuối tiêu lùn cho thấy:

Chất khoáng                                     Hàm lượng (kg/tấn quả tươi)

N                                                    1,0 - 2,0

P                                                    0,18 - 0,22

K                                                    4,3 - 4,9

Ca                                                   0,09 - 0,21

Mg                                                  0,11 - 0,32

Chuối mọc bình thường trong đất có pH từ 4,5-8, tốt nhất trong khoảng 6-7,5. Trường hợp đất quá chua hoặc quá kiềm có thể gây ra hiện tượng thiếu vi lượng trong đất, ảnh hưởng đến sinh trưởng của chuối.

* Mật độ trồng chuối thích hợp:

Mật độ trồng dày hay thưa phụ thuộc vào giống chuối. Đối với giống càng thấp cây, tán lá hẹp như chuối tiêu lùn, chuối ngự có thể trồng dày, còn các loại như chuối tiêu vừa, chuối tiêu cao, chuối lá, chuối gòn,…lại trồng thưa hơn. Ở các vườn chuối nước ta, mật độ trồng phổ biến khoảng trên dưới 1.000 cây/ha (với chuối tiêu vừa và lùn), khoảng cách trồng: 3m x 3m (1100 cây/ha) hoặc 3m x 2,5m (1.300 cây/ha). Tuy nhiên, so với các nước khác, mật độ trồng nước ta quá thưa nên năng suất thấp hơn nhiều. Theo nhiều kinh nghiệm cho biết, ở nước ta đối với giống chuối tiêu lùn, có thể trồng 20.00-2.500 cây/ha. Tuy nhiên, khi trồng mật độ dày cần phải chú ý: Chọn cây con thật đồng đều nhằm tránh hiện tượng lấn át, tranh giành dinh dưỡng và ánh sáng giữa các cây; chú ý bón phân đúng mức và phòng tránh kịp thời bệnh đốm lá cho cây; trồng dày hợp lý có tác dụng tốt cho vườn chuối, vườn sớm được che bóng, ít cỏ dại, tạo điều kiện nóng ẩm phù hợp với cây chuối và tốt hơn cả là tăng năng suất chuối.

* Mùa vụ trồng chuối phù hợp:

Đối với khí hậu nước ta, chuối có thể trồng quanh năm đều sống được, vì vậy về mặt thời vụ không yêu cầu nghiêm ngặt lắm. Tuy nhiên, nếu để đạt đến năng suất cao và phẩm chất chuối tốt, bà con cũng cần chú ý đến thời vụ. “Giêng trúc lục tiêu” tức là kinh nghiệm về mùa vụ trồng tre và chuối hợp lý, tức tháng giêng (ÂL) trồng tre, tháng sáu (ÂL) trồng chuối. Đối với các giống chuối gòn, chuối lá mật, chuối ngự,… có thể trồng được vụ xuân (tháng 2-3 ÂL), nhưng với chuối tiêu thì phải trồng vụ thu (tháng 6-7 ÂL) và cây sẽ ra hoa vào tháng 6-8 năm sau, đến tháng 9-11 thu hoạch, lúc này năng suất, phẩm chất chuối tiêu rất tốt. Vì vậy mà trong dân gian cũng đã có kinh nghiệm ăn chuối: vào mùa nóng thì nên ăn chuối gòn, chuối lá, còn vào mùa rét thì ăn chuối tiêu ngon hơn.

* Bón phân, tưới nước cho chuối:

Đạm (N), Lân (P), Kali (K) đều rất cần thiết bón cho chuối. N ảnh hưởng đến năng suất chuối, K liên quan đến sự phát triển chiều cao và P có tác dụng tạo phẩm chất quả tốt, chống sâu bệnh. Lượng bón phân tuỳ thuộc vào sản lượng thu hoạch. Đối với nước ta, qua các thí nghiệm cho thấy liều lượng N, P, K thích hợp bón cho 1 cây chuối tiêu trong 1 năm ở đất phù sa ven sông là: 100-200g N nguyên chất, 20-40g P nguyên chất, 250-300g K. Hàm lượng chất hữu cơ trong đất trồng chuối nhất thiết phải đạt 3-4% là tốt, nếu thấp hơn phải bón phân hữu cơ. Đối với chuối thường bón 30-50kg phân chuồng cho một gốc một năm. Có thể phủ cỏ, vỏ cà phê, mùn cưa, lá thông,…một lớp dày 30-40cm quanh gốc chuối để dần thành mùn và giữ ẩm cho đất cũng rất tốt. Hoặc có thể trồng cây phân xanh để tạo chất hữu cơ cho đất. Nên nhớ vào các tháng 7-8-10 sau khi trồng là giai đoạn bón thúc quan trọng, giúp nâng cao năng suất và phẩm chất chuối.

Chuối có nhu cầu nước cao, chịu hạn kém, cho nên cần lưu ý tưới nước đủ cho chuối. Một nghiên cứu đã cho biết một cây chuối có diện tích bộ lá 13,5m² cần 50-70kg nước để thoát nước trong một phút.

* Những kinh nghiệm khác:

Ngoài những kinh nghiệm về kỹ thuật, bà con nông dân cần chú ý thêm: chọn cây con đem trồng nên chọn cây cao từ 0,6-1m và đã có trên dưới 10 lá, trước khi trồng phải gọt sạch rễ và cắt bớt lá. Khi chuối ra hoa cần phải cắt hoa đực và hoa trung tính (tức cắt bắp chuối), có tác dụng làm quả to hơn. Vườn chuối phải trồng luân canh thì năng suất mới cao. Mùa mưa không nên đi lại, cày xới trong vườn chuối. Và quan trọng phải theo dõi sâu hại chuối và có cách phòng trừ hiệu quả.